Presja poniżej progu wojny. Budzisz o rosyjskiej grze na zmęczenie Europy

Materiał: „Historia Realna”, rozmowa Piotra Zychowicza z Markiem Budziszem (Strategy and Future), nagrana we wrześniu 2026 r. podczas sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Podsumowanie powstało z automatycznego transkryptu, więc część nazwisk odtworzono z kontekstu.

Co powiedziano

Punktem wyjścia był incydent z dnia nagrania. O 11:08 na północ od Braniewa rosyjski śmigłowiec Mi-8 wleciał z obwodu królewieckiego na 300 m w głąb Polski i pozostał w polskiej przestrzeni przez 42 sekundy. Kilkanaście godzin wcześniej polskie myśliwce przechwyciły rosyjski samolot rozpoznawczy około 40 km od wybrzeża. Budzisz uważa, że te incydenty nie są przypadkowe i że ich intensywność rośnie na całej wschodniej flance. Jego zdaniem nowa jest przede wszystkim polityka informacyjna rządu, a nie samo zagrożenie. Przywołuje brytyjski raport, według którego w ubiegłym roku w pobliżu baz i lotnisk w Wielkiej Brytanii odnotowano ponad 300 incydentów z niezidentyfikowanymi dronami, czyli co najmniej jeden dziennie.

Rozmówca szczegółowo opisuje nieudany atak dronowy na lotnisko Lipsk/Halle. Przygotowały go dwie osoby, które najpewniej przejechały przez Polskę. Jedną z nich był obywatel Łotwy rosyjskiego pochodzenia z przeszłością kryminalną. Cztery drony zbudowane z części modelarskich wystartowały jednocześnie z czterech punktów, a materiał wybuchowy przemycono z Serbii w puszkach po konserwach. W Polsce Budzisz dostrzega „teatr” zamiast przygotowania. Na przykład w Lublinie szkołę ewakuowano dopiero po odwołaniu zagrożenia, a oficjalne uroczystości trwały dwie godziny mimo wyjących syren. Liczba pożarów lasów wzrosła w tym roku o 1000 względem poprzedniego i nie wiadomo, ile z nich podłożono celowo.

Budzisz prognozuje, że Rosja będzie prowadzić stopniowane operacje o niejasnym sprawstwie. Mają one budzić poczucie zagrożenia i przekonanie, że państwo sobie nie radzi, a zarazem nie wywołać efektu zjednoczenia wokół flagi. Pełnoskalową inwazję uznaje dziś za mało prawdopodobną. Jedyną granicą, której przekroczenie powinno niepokoić, jest rozlew krwi, a jego zdaniem ta granica prawdopodobnie zostanie przekroczona.

Co z tego wynika

Budzisz opisuje rosyjską strategię jako grę na atrybucję, a nie na eskalację. Każdy przywołany przykład ma tę samą strukturę. Były to rakieta Ch-101, co do której gen. Nowak miał 80% pewności, że wystrzelono ją celowo, dron nad Redzikowem bez dowodów pochodzenia i bloki betonowe na torach pod Łukowem. Wszędzie zostawał margines wątpliwości. Według rozmówcy właśnie ten margines osłabia reakcję. Zaatakowane państwo nie wie, czy ma do czynienia z wrogiem, przestępcą czy przypadkiem. Budzisz sięga też po analogię z wojną Jom Kippur (1973 r.). Nieustanne pozorowane alarmy wyczerpują gotowość, tak jak wyczerpały czujność Izraela.

Jego zdaniem głównym celem presji jest Europa Zachodnia, nie Polska. Rosja chce według Budzisza zniechęcić państwa zachodnie do finansowania Ukrainy, bo bez tych pieniędzy Kijów w dłuższym okresie nie utrzyma oporu. Jako dowód skuteczności tej presji podaje zdjęcie z listy sankcyjnej UE Michaiła Fridmana i Aliszera Usmanowa. Według rozmówcy Francja wymusiła tę decyzję wbrew Łotwie groźbą zablokowania przedłużenia sankcji obejmujących 3000 osób i firm. Węgry i Słowacja poparły tę decyzję. Fridman pozwał Luksemburg na 16 mld dolarów. Rozmówca odczytuje całą sprawę jako sygnał dla sojuszników, że ich interes nie jest dla Paryża priorytetem.

Budzisz wiąże podatność Zachodu na presję z kryzysem fiskalnym i politycznym. Z przytoczonych przez niego danych wynika, że Francja ma najwyższy dług w relacji do PKB od 1978 r., a w kwietniu czekają ją wybory prezydenckie. Wielka Brytania ma lukę budżetową w wysokości 30 mld funtów i zamroziła ćwiczenia z ostrym strzelaniem do kwietnia. Importuje też 60% oleju napędowego. W Niemczech kanclerz Merz ma według rozmówcy 10% poparcia, a CDU po raz pierwszy w historii RFN nie przekroczyło progu 5% w wyborach krajowych (Saksonia-Anhalt). W Nadrenii Północnej-Westfalii przewaga CDU nad AfD spadła w ciągu roku z 22 do 7 punktów. Budzisz nazywa to „implozją woli przywództwa” i wnioskuje, że rozpad albo wyraźne osłabienie UE jest dziś bardziej realne niż jej federalizacja.

Za największy sukces Rosji Budzisz uważa zmianę percepcji w Polsce. W 2022 r. Polska dyskutowała o strefach zakazu lotów nad częścią Ukrainy. Dziś nikt publicznie nie proponuje nawet, by zestrzeliwać drony Gerań-5 nad Ukrainą albo Białorusią w obronie Lubelszczyzny i Podkarpacia. Rozmówca zaznacza, że nie postuluje takiego kroku, tylko wskazuje, że zniknął on z debaty. Według niego w Polsce przeważa pogląd, że niekorzystny dla Kijowa pokój jest neutralny dla polskiego bezpieczeństwa. Budzisz nazywa ten stan „snem strategicznym” i przypomina, że między pierwszym a drugim rozbiorem Polski minęły 23 lata. Oddanie okupowanych ziem byłoby według niego drugim rozbiorem Ukrainy, co otwiera drogę do trzeciego.

Rozmówca odrzuca tezę o bierności Polski i proponuje cztery kierunki działania. Po pierwsze, jego zdaniem Polska już odpowiada, ale „nie swoimi rękami”. Ukraińskie uderzenia na rafinerie są możliwe dzięki zachodnim danym wywiadowczym, łączności i sprzętowi. Po drugie, zaleca działania odwetowe bez rozgłosu, bo adresat i tak odbierze sygnał. Po trzecie, chce kanałów komunikacji z Mińskiem, które Białoruś już kilkakrotnie proponowała. Po czwarte, domaga się ponadpartyjnego porozumienia w sprawie finansowania kontrwywiadu i odporności społecznej. Krytykuje przy tym koalicję rządzącą za obcięcie budżetu służb. Spotkanie Sikorskiego z Maksimem Ryżenkowem, pierwsze na tym szczeblu od 2020 r., ocenia pozytywnie. Jego efektem jest zgoda Mińska na otwarcie nowej polskiej ambasady.

Budzisz przewiduje, że Polska, USA i państwa bałtyckie zaczną prowadzić wobec Mińska wspólną linię. Od początku roku amerykańska dyplomacja rozmawiała z Łukaszenką, a Warszawa trzymała się z dala. Teraz te linie się zbliżają. Stany Zjednoczone chcą kupować białoruski potas i naciskają na wznowienie tranzytu przez litewską Kłajpedę. Rozmówca zwraca uwagę, że wypowiedź litewskiego ministra Kęstutisa Budrysa pozostawia tę możliwość otwartą. Analizowano też tranzyt przez porty Trójmiasta. USA wznowiły ponadto rotacje wojsk na Litwie i w Estonii po kilkumiesięcznej przerwie. W sprawie Ukrainy Budzisz uważa, że rozejm na morzu jest realistyczny, bo taki rozejm już kiedyś obowiązywał. Rozejm energetyczny ocenia jako mało prawdopodobny, bo ataki na energetykę są częścią rosyjskiej strategii zwycięstwa.

Czego nie wiadomo

Budzisz nie podał żadnej wartości ani terminu dla swojej głównej prognozy, czyli pierwszych ofiar śmiertelnych w Polsce. Nie wyjaśnił też, jak rozróżnić rosyjską operację od przypadku, skoro cała jego analiza opiera się na tym, że to rozróżnienie jest niemożliwe. Wzrost liczby pożarów lasów przedstawia jako możliwą dywersję, ale sam przyznaje, że nie ma na to dowodu. Obraz Lublina opiera się na jednym liście od widza. Kiedy mówi, że Polska „może” już odpowiadać po cichu, nie podaje dowodów i sugeruje, że nie da się ich podać. Poza rozmową warto śledzić cztery sprawy: nowelizację budżetu służb, pierwszy transport potasu przez Kłajpedę, kolejne spotkania polsko-białoruskie oraz wiosenne wybory we Francji i w Nadrenii Północnej-Westfalii.